ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ
ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΓΙΑΝΝΟΥ

Δ/νση: Πελοπίδα 117, 12135, ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ Τηλέφωνο: 2105728203, 2105728242
Fax: 2105728202 - Κινητό: 6977645795 E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

 

Έχετε επιχείρηση στη Δυτική Αττική ;

Είστε Πολιτιστικός Σύλλογος, Αθλ. Σωματείο κλπ στη Δυτική Αττική ;

Είστε υποψήφιος Αιρετός - Βουλευτής στη Δυτική Αττική ;

Καταχώρηση και προβολή δωρεάν στο pitsounicity.gr

Τηρείτε σειρά προτεραιότητας

Τα πιό πρόσφατα

Δημιουργηθηκε στις 10 Ιουνίου 2018 Κατηγορία: ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ
Εκτύπωση

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ
Γ ́ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ́ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 8 ΙΟΥΝΙΟΥ 2018
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

το άρθρο ο καθηγητής επιχειρεί να διασαφηνίσει τις διαφορές των εννοιών της παιδείας και της εκπαίδευσης. Αρχικά, κάνοντας μία γλωσσολογική αναδρομή στην αρχαιότητα, αναφέρεται στις διάφορες σημασιολογικές εκφάνσεις των δύο όρων, αλλά και σε μια σχετική συγγένεια ανάμεσά τους. Εντούτοις, διατυπώνει την άποψη ότι μεταξύ των δύο λέξεων δεν υπάρχει ετυμολογική, επομένως ούτε οντολογική σύνδεση και η όποια ταύτισή τους προκαλεί σύγχυση στη λειτουργία τους. Παράλληλα, προτείνει την ανάδειξη του αλληλένδετου χαρακτήρα των όρων, ώστε να διασφαλιστεί η μαθησιακή διαδικασία με έμφαση στην κοινή κρατική πολιτική, θίγοντας συνάμα και το ζήτημα της ιδιωτικής εκπαίδευσης. Εν κατακλείδι, οι διαφορές για τον συγγραφέα είναι υπαρκτές, καθώς η παιδεία είναι μέθοδος με ελεύθερο και προαιρετικό χαρακτήρα, ενώ η εκπαίδευση πραγμάτωση μιας ελεγχόμενης αποστολής με καθορισμένο σκοπό και αποτελεί υποχρεωτική διαδικασία.
Β1. α) Λάθος,
β) Λάθος,
γ) Σωστό,
δ) Λάθος,
ε) Σωστό.

Β2. α) Η παράγραφος αναπτύσσεται με τη μέθοδο της σύγκρισης-
αντίθεσης. Συγκεκριμένα, αντιπαρατίθενται τα χαρακτηριστικά της
παιδείας και της εκπαίδευσης, εστιάζοντας στις διαφορές των δύο
εννοιών. Η παιδεία αποτελεί συστηματική μέθοδο που
πραγματώνεται ελεύθερα σε προαιρετικό πλαίσιο. Αντίθετα, η
εκπαίδευση αποτελεί εφαρμογή και πράξη με προκαθορισμένη
αποστολή και στόχους, λαμβάνοντας υποχρεωτικό χαρακτήρα.
«Η παιδεία είναι περισσότερο μέθοδος ... η εκπαίδευση
θεωρείται, και σωστά, υποχρεωτική».
β) Ωστόσο = αντίθεση, εναντίωση
επομένως = συμπέρασμα, αποτέλεσμα
προκειμένου = συμπέρασμα, αποτέλεσμα
που πάει να πει ότι = επεξήγηση, διευκρίνιση, διασάφηση
κυρίως = επιτονισμός (έμφαση)
δηλαδή = επεξήγηση
Β3. α) ● Οι αρχές της εντοπίζονται στον Αισχύλο και στον Σοφοκλή.
● Η ίδια λέξη σκοπίμως συνδέεται, σχετίζεται, κάποτε τόσο με
την παιδία όσο και με την παιδιά.
● το οποίο, όσο βλέπω στα λεξικά, παρουσιάζεται, φανερώνεται
πρώτη φορά στον πλατωνικό Κρίτωνα.
● δημιουργεί σύγχυση εις βάρος και των δύο παραγόντων της
κρίσιμης ατής συζυγίας
● Από εκεί και πέρα αρχίζουν ολοφάνερες, πασίδηλες, εμφανείς
και λανθάνουσες διαφορές.
β) ● υποβαθμίζεται
● προγενέστερη, παλαιότερη
● εμποδίζουν, παρακωλύουν
● δημόσια
● ομοιότητες
Β4. α) ανιχνεύονται, αναβαθμίζεται
β) Η χρήση της παθητικής φωνής προσδίδει έμφαση στο
αποτέλεσμα της ενέργειας που δέχεται το υποκείμενο,
προσδίδοντας στο ύφος αντικειμενικό χαρακτήρα. Επιπλέον
αποκτά ποικιλία η πλοκή του λόγου.

Γ1. α) Εκπαιδευτικό και παιδευτικό σχολείο
Το σχολείο οφείλει να εξισορροπεί τους δύο αυτούς πόλους
(εκπαιδευτική και παιδευτική λειτουργία). Με αφετηρία τη θέση
αυτή ο χαρακτήρας της σύγχρονης εκπαίδευσης επιβάλλεται να
είναι όχι μόνο τεχνοκρατικός επειδή ο τεχνολογικός
εκσυγχρονισμός, η εξειδίκευση και οι οικονομικοί δείκτες
πρωτοστατούν στη διαμόρφωση του γενικού κλίματος της
εποχής μας.
Ο άλλος πόλος πρέπει να είναι ο παιδευτικός-ανθρωπιστικός
ώστε να επιτευχθεί η πνευματική, κοινωνική και ηθική
ολοκλήρωση του ατόμου.
Έτσι :
 Αξιολογείται ο άνθρωπος ως προσωπικότητα μοναδική και
ανεπανάληπτη, ως αυτοσκοπός και όχι ως μέσο.
 Αναπτύσσονται σύμμετρα οι σωματικές και πνευματικές
δεξιότητές του.
 Απελευθερώνονται οι δημιουργικές του δυνάμεις.
 Γαλουχείται με αρετές (δικαιοσύνη, ισότητα, αλληλεγγύη,
ανθρωπιά) που βοηθούν στην ατομική και κοινωνική πρόοδο.
 Διδάσκονται τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του πολίτη και
διαμορφώνεται η ιστορική, πολιτική και κοινωνική του
συνείδηση.
 Οξύνεται η κριτική ικανότητά του, ώστε να δίνει λογική εξήγηση
σε όσα συμβαίνουν γύρω του, να στοχάζεται και να έχει
ελεύθερη σκέψη και βούληση.
 Μεταδίδονται και αξιοποιούνται γόνιμα τα πολιτιστικά στοιχεία
του παρελθόντος (αξίες, παράδοση, γλώσσα, ιστορία).
 Απελευθερώνεται το άτομο από εξωλογικά στοιχεία
(στερεότυπα, προκαταλήψεις).
 Μαθαίνει να σέβεται τη διαφορετικότητα.
 Το σχολείο γίνεται φυτώριο δημοκρατικών και ανθρώπινων
πολιτών.

β) Εκπαιδευτικοί :
 Άρτια κατάρτιση και συνεχής επιμόρφωση πάνω στο
γνωστικό τους αντικείμενο καθώς και σφαιρική ενημέρωση
και γνώση.
 Ενθάρρυνση της συμμετοχής των μαθητών (καλλιέργεια
διαλόγου, κατάργηση της αυθεντίας της έδρας).
 Ενίσχυση της συνολικής αξιολόγησης του μαθητή με
κριτήρια τη φαντασία, την κριτική σκέψη, την πρωτοτυπία
και τη δημιουργικότητα.
 Παροχή παράλληλης προς κάθε σχολικό βιβλίο
βιβλιογραφίας ή οπτικοακουστικού υλικού, ώστε να
ενισχύεται το ερέθισμα για περαιτέρω ενασχόληση και
μελέτη (αυτενέργεια).
 Διαμόρφωση ευέλικτων αναλυτικών προγραμμάτων, τα
οποία να παρέχουν τη δυνατότητα να αντιμετωπίζονται τα
προβλήματα κάθε τάξης ξεχωριστά και να
προσαρμόζονται στις δικές της ανάγκες καθώς και στις
τρέχουσες οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες.
 Να καλλιεργούν στους μαθητές την πίστη στις
ανθρωπιστικές αξίες.
 Να αξιοποιήσουν σε συνεργασία με τους μαθητές τα
σύγχρονα τεχνολογικά μέσα.
 Να διαφοροποιούν την παιδαγωγική τους, προκειμένου να
ανταποκριθούν αποτελεσματικά στη μαθησιακή, και όχι
μόνο, πολυμορφία των μαθητών.

Μαθητές :
 Αποστασιοποίηση από το πνεύμα χρησιμοθηρίας,
βαθμοθηρίας που συνοδεύει τη φοίτηση στο σχολείο
 Καλλιέργεια κριτικού νου, ανήσυχου πνεύματος, που
λαμβάνει ερεθίσματα από το ευρύτερο κοινωνικό και
πολιτικό γίγνεσθαι και μεταφέρει τους προβληματισμούς
στην σχολική τάξη, ως έναυσμα διεξαγωγής
εποικοδομητικής συζήτησης και υγιούς διαλόγου.
 Διάθεση αποδέσμευσης από το αυστηρό πλαίσιο που
ορίζει το σχολικό εγχειρίδιο και η προβλεπόμενη
εκπαιδευτική διαδικασία, πνεύμα συμμετοχής σε
συλλογικές δραστηριότητες εκτός σχολικής τάξης που
συνδέουν την εκπαίδευση με την καθημερινότητα στο
πλαίσιο της βιωματικής μάθησης (συμμετοχή σε
εθελοντικές δράσεις, οργάνωση πολιτιστικών
εκδηλώσεων, ευαισθητοποίηση σε θέματα που αφορούν
το άμεσο ή το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον).

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ́ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ Δ ́ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ
ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

Γ ́ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ́ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 8 ΙΟΥΝΙΟΥ 2018 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ
ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΕΙΣ (4)

ΚΕΙΜΕΝΟ
[Παιδεία και εκπαίδευση]

Παιδεία και εκπαίδευση είναι δύο όροι που συχνά πυκνά εναλλάσσονται, σάμπως να
πρόκειται για συνώνυμα, με ταυτόσημο νόημα και στόχο∙ θεωρητικό και πρακτικό. Ως ρίζα
και κορμός ενός πολύκλαδου δένδρου, η λέξη παιδεία (δυσμετάφραστη ή και αμετάφραστη
στις ξένες γλώσσες) εμφανίζει εξελισσόμενο, σημασιολογικό και λειτουργικό εύρος και
βάθος. Οι αρχές της ανιχνεύονται στον Αισχύλο και στον Σοφοκλή, δηλώνοντας κατ ́ αρχήν
την τροφή και την ανατροφή ενός παιδιού, αλλά και την καλλιέργεια ενός δένδρου. Στον
Πλάτωνα η λέξη σαφώς πλέον αναβαθμίζεται και αναδεικνύεται σε μέτρο γνώσης και
αρετής, καλύπτοντας τελικώς τόσο την πλατωνική οντολογία όσο και την πλατωνική
επιστήμη1

. Η ίδια λέξη θεωρείται στην ελληνική αρχαιότητα ενίοτε2 συνώνυμη της νεαρής
ηλικίας, ενώ σκοπίμως συνάπτεται κάποτε τόσο με την παιδία όσο και με την παιδιά∙
σημαίνοντας την παιδαριώδη φλυαρία και ανοησία αφενός, το παίγνιο (ως διασκέδαση ή ως
φιλόσοφη μέθοδο) αφετέρου.
Πλησιέστερη ετυμολογικά και λειτουργικά προς την παιδεία αναγνωρίζεται η
μεταγενέστερη εκπαίδευσις, παράγωγη του ρήματος εκπαιδεύω, το οποίο, όσο βλέπω στα
λεξικά, εμφανίζεται πρώτη φορά στον πλατωνικό Κρίτωνα, με τη σημασία του διδάσκω
κάποιον κάτι ή εντυπώνω σε κάποιον κάτι με τη διδασκαλία∙ αυτού του είδους η εκπαίδευση
αφορά ενίοτε και την προσαρμοστική άσκηση ενός ζώου.
Ωστόσο, οι όροι παιδεία και εκπαίδευση δεν είναι ούτε ετυμολογικά και
σημασιολογικά συνώνυμοι ούτε λειτουργικά ισοδύναμοι. Πράγμα που σημαίνει ότι η
ευκαιριακή (μπορεί και σκόπιμη) εναλλαγή τους στη θεωρία και στην πράξη δημιουργεί
σύγχυση εις βάρος και των δύο συντελεστών της κρίσιμης αυτής συζυγίας. Ζητούμενο
επομένως παραμένει ο νηφαλιότερος έλεγχος, προκειμένου να διαφανούν τόσο τα κοινά
όσο και τα διαφορετικά τους σημεία, που επιτρέπουν συγχρόνως τη σύγκριση και τη
διάκρισή τους. Που πάει να πει ότι: παιδεία και εκπαίδευση βρίσκονται εξ ορισμού σε
συμμαχική και συνάμα σε αντίπαλη σχέση. Κοινός τους παρονομαστής παραμένει η
διαβαθμισμένη γνώση ως μάθηση, ασκημένη κυρίως εντός θεσμοθετημένων θυλάκων3
της
πολιτείας, χωρίς να αποκλείεται και η ιδιωτική τους κηδεμονία, η οποία σε ορισμένες
περιπτώσεις παίρνει τη μορφή ταξικής και οικονομικής υπεροχής.
Από εκεί και πέρα αρχίζουν προφανείς και λανθάνουσες διαφορές, οι οποίες, ανάλογα
με τον χώρο και τον χρόνο, αυξομειώνονται, χωρίς όμως να καταργούνται. Οι διαφορές
προκύπτουν από τη διαφορετική τους φύση και τον αποκλίνοντα προορισμό τους.

1 Η θεωρία του Πλάτωνα για το ον και την επιστήμη.
2
Ενίοτε: μερικές φορές.
3 Θεσμοθετημένοι θύλακες: εδώ, εννοούνται οι εκπαιδευτικοί θεσμοί.

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ́ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ Δ ́ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

Δηλαδή: Η παιδεία είναι περισσότερο μέθοδος∙ η εκπαίδευση κυρίως πράξη. Η παιδεία
είναι (πρέπει να είναι, για να μην παραβαίνει τον εαυτό της) λειτουργία λίγο πολύ ελεύθερη.
[...] Αντίθετα, η εκπαίδευση ελέγχεται εκ προθέσεως εντεταλμένη4

. Η παιδεία είναι (οφείλει

να είναι) προαιρετική∙ η εκπαίδευση θεωρείται, και σωστά, υποχρεωτική.
Δ. Ν. Μαρωνίτης, εφημερίδα «Το Βήμα της Κυριακής», 1/3/2009 και 8/3/2009 (το κείμενο
προσαρμόστηκε για τον σκοπό της αξιολόγησης).
A1. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας
δόθηκε (90-110 λέξεις).

Μονάδες 25
Β1. Να επαληθεύσετε ή να διαψεύσετε , με βάση το κείμενο, τις παρακάτω
προτάσεις, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που
αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση τη λέξη Σωστό ή Λάθος:
α. Το περιεχόμενο του όρου «παιδεία» παραμένει αμετάβλητο στο
πέρασμα του χρόνου.
β. Η παιδεία στον Αισχύλο και τον Σοφοκλή αφορά αποκλειστικά στον
άνθρωπο.
γ. Η λέξη παιδία για τους αρχαίους Έλληνες σήμαινε την παιδαριώδη
φλυαρία και ανοησία.
δ. Η «παιδεία» και η «εκπαίδευση» είναι έννοιες εντελώς άσχετες μεταξύ
τους.
ε. Η εκπαίδευση λειτουργεί ως θεσμοθετημένη διαδικασία.

Μονάδες 10
Β2. α) Να βρείτε έναν τρόπο ανάπτυξης της τελευταίας παραγράφου του
κειμένου «Από εκεί ... υποχρεωτική.» (μονάδες 2) και να τεκμηριώσετε
την απάντησή σας με αναφορές στο κείμενο (μονάδες 3).

Μονάδες 5
β) Να γράψετε ποια νοηματική σχέση εκφράζουν οι παρακάτω
διαρθρωτικές λέξεις ή φράσεις (με έντονη γραφή στο κείμενο) στην
τρίτη παράγραφο:
Ωστόσο
επομένως
προκειμένου
Που πάει να πει ότι
κυρίως

Μονάδες 5

4 Δηλαδή, η εκπαίδευση διαπιστώνεται ότι έχει καθορισμένη αποστολή.

ΑΡΧΗ 3ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ́ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ Δ ́ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

Β3. α) Να ξαναγράψετε τις ακόλουθες προτάσεις/περιόδους λόγου του
κειμένου, αντικαθιστώντας καθεμιά από τις υπογραμμισμένες λέξεις
με μία συνώνυμή της, χωρίς να αλλάζει το νόημα:
 Οι αρχές της ανιχνεύονται στον Αισχύλο και στον Σοφοκλή.
 Η ίδια λέξη [...] σκοπίμως συνάπτεται κάποτε τόσο με την
παιδία όσο και με την παιδιά.
 [...] το οποίο, όσο βλέπω στα λεξικά, εμφανίζεται πρώτη
φορά στον πλατωνικό Κρίτωνα.
 [...] δημιουργεί σύγχυση εις βάρος και των δύο συντελεστών
της κρίσιμης αυτής συζυγίας.
 Από εκεί και πέρα αρχίζουν προφανείς και λανθάνουσες
διαφορές [...].

Μονάδες 5
β) Να αντικαταστήσετε καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις
(υπογραμμισμένες στο κείμενο) με μία αντώνυμή της:
 αναβαθμίζεται (1η παράγραφος)
 μεταγενέστερη (2η παράγραφος)
 επιτρέπουν (3η παράγραφος)
 ιδιωτική (3η παράγραφος)
 διαφορές (4η παράγραφος)

Μονάδες 5
Β4. Στην πρώτη παράγραφο του κειμένου «Παιδεία ... αφετέρου» κυριαρχεί η
παθητική φωνή.
α) Να εντοπίσετε δύο ρήματα παθητικής φωνής σε αυτή την παράγραφο
(μονάδες 2).
β) Να εξηγήσετε πώς λειτουργεί η παθητική φωνή στη διαμόρφωση του
ύφους του κειμένου στη συγκεκριμένη παράγραφο (μονάδες 3).
Μονάδες 5
Γ1. Με αφορμή διάλογο που έχει ανοίξει στη σχολική κοινότητα σχετικά με τον
μορφωτικό ρόλο του σχολείου στον 21Ο

αιώνα, γράφετε ένα άρθρο (500-

600 λέξεις) στη μαθητική εφημερίδα στο οποίο:
α) υποστηρίζετε την άποψη ότι το σχολείο οφείλει, παράλληλα με την
εκπαιδευτική, να ασκεί και παιδευτική λειτουργία, και
β) προτείνετε, αιτιολογημένα, τρόπους με τους οποίους εκπαιδευτικοί και
μαθητές/μαθήτριες μπορούν να συμβάλλουν στην ενίσχυση του
παιδευτικού ρόλου του σχολείου.
Προσοχή: στο άρθρο να μην αναγράψετε το ονοματεπώνυμό σας.
Μονάδες 40

ΑΡΧΗ 4ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ́ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ Δ ́ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ
ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζομένους)

1. Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόμενο μάθημα. Στο εσώφυλλο
πάνω-πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των
απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ημερομηνία και το
εξεταζόμενο μάθημα. Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο και
να μη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας.
2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων ,
αμέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα
θέματα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την
αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα
φωτοαντίγραφα.
3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα μόνο με μπλε ή
μόνο με μαύρο στυλό με μελάνι που δεν σβήνει.
4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.
5. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων.
6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 10.00 π.μ.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ KΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ

Πιο Δημοφιλή